Verslag "Risicoanalyse in de zorgsector"

Op 14 juni vond de studiedag "Risicoanalyse in de zorgsector" plaats in de gebouwen van Securex te Aalst. Nico Knibbe was als expert uitgenodigd om te komen spreken over de Tilthermometer en Rugradar binnen de ruimere context van de ISO 12996 norm over het manueel verplaatsen van patiënten in de gezondheidssector. De presentatie en een verslag van deze boeiende studiedag met links naar de gebruikte bestanden kan u hieronder vinden.

Presentatie Nico Knibbel (Locomotion)

Risicoanalyse verplaatsen van patiënten
De risico-evaluatie van het manueel verplaatsen van patiënten staat in België nog in zijn kinderschoenen. Best zou een aanpak op nationaal niveau afgesproken worden. In Amerika heeft men dit gedaan aan de hand van algoritmes. Voor elke transfertaak is een beslissingsboom ontwikkeld die aangeeft in functie van de capaciteiten van de patiënt wat de aangewezen manier van verplaatsen is. In Engeland gaat men de werkmethode van de verzorgende evalueren aan de hand van de REBA metode, Rapid Entire Body Assessment. De methode is vergelijkbaar met de RULA en veronderstelt dat men de werknemer gedurende een lange tijd volgt of op zijn minst alle verschillende activiteiten of taken evalueert. Dat vraagt dus tijd. In Italië werd de MAPO index ontwikkeld, waarin de fysieke belasting op afdelingsniveau wordt uitgedrukt in één cijfer. Op een half uur tijd kan men een beoordeling maken en laat één cijfer niet meteen zien waar de knelpunten juist zitten. In Nederland wordt gewerkt met de Tilthermometer. Er wordt afgetoetst of de vereiste hulpmiddelen in functie van de mobiliteit van de patiënt effectief gebruikt worden.

REBA - MAPO - Tilthermometer


Mobiliteitsklassen
De zelfstandigheid van de patiënt wordt uitgedrukt in mobiliteitsklassen. Oorspronkelijk was er een ruwe indeling in drie groepen: actief, passief en half-passief. Dit is uitgegroeid tot een indeling in vijf mobiliteitsklassen:
- A: actief
- B: actief, maar hulp nodig
- C: half-passief, heeft nog rompbalans
- D: half-passief, zonder rompbalans
- E: volledig passief
 

Praktijkrichtlijnen
Het concept in Nederland is dat men eerst praktijkrichtlijnen definieert en vervolgens de toepassing ervan evalueert aan de hand van de Tilthermometer voor verzorgende taken of de Rugradar voor ondersteunende taken. De praktijkrichtlijnen zijn biomechanische grenswaarden, die wetenschappelijk onderbouwd zijn. Tillen mag bvb. niet zwaarder dan 23 kg gebeuren. Deze grens is dan vertaald naar de praktijk toe, namelijk voor de transfer van bed naar zit is bij de half-passieve patiënt steeds een actieve tillift verist. De praktijkrichtlijnen zijn op nationaal niveau afgesproken en worden mee gedragen door de inspectie. In functie van de mobiliteit van de patiënt worden de nodige hulpmiddelen bij de verschillende transfers vastgelegd.

Praktijkrichtlijnen zorg (.pdf)
Praktijkrichtlijnen ondersteunende diensten (.pdf)

Tilthermometer
De tilthermometer is een risico-evaluatie op afdelingsniveau. Men deelt de patënten in volgens de verschillende mobiliteitsklassen, waardoor de vereiste hulpmiddelen volgens de praktijkrichtlijnen vastliggen. Het effectief gebruik hiervan wordt beoordeeld in de Tilthermometer. Het eindresultaat is een grafie die duidelijk maakt, waar de knelpunten zich bevinden.

Tilthermometer (.xls)

Rugradar
Voor de ondersteunende diensten is de Rugradar ontwikkeld. Ze voeren uiteenlopende taken uit, waarvoor er ook praktijkrichtlijnen zijn afgesproken. In een participatief overleg met de individuele werknemer wordt gekeken welke taken ze moeten uitvoeren met welke gewichten en krachten. De evaluatie kan subjectief gebeuren door te vragen of dit beter kan ofwel objectief door af te toetsen aan de praktijkrichtlijnen. Het eindresultaat wordt uitgedrukt in een radar. Op individueel niveau zou dit zijn welke taken zich respectievelijk in een groene, gele of rode zone bevinden. Op functieniveau kan men het aantal mensen aanduiden die subjectief of objectief negatief scoren of de verschillende risico's.

Rugradar (.pdf)

Interventies en opleidingen
Om de fysieke belasting te verminderen, bestaan er vele hulpmiddelen. Deze staan opgelijst in een databank die vrij te raadplegen is via onderstaande link. In functie van de mobiliteit van de patiënt wordt een opsomming gegeven van de mogelijke hulpmiddelen voor een gekozen transfer of verzorgingstaak. Een andere maatregel is opleiding van de verplaatsingstechnieken. Een overzicht van alle technieken met bijhorend filmpje zijn handige hulpmiddelen tijdens opleidingen om de technieken correct aan te leren.
Een andere tool die ontwikkeld werd zijn e-lerarning modules waarin men zijn verworven kennis zelf kan evalueren door het invullen van zeer praktische vragen over bijvoorbeeld het gebruik van glijzeilen. Zo zijn er verschillende modules ontwikkeld die op een speelse en doortastende manier kennis bevragen.

https://www.goedgebruik.nl/
https://www.free-learning.nl/

De studiedag was een voltreffer met een volledig gevulde zaal. Nico Knibbe maakte zijn rol als expert waar op een zeer gemoedelijke en interactieve manier. Geen vraag was voor hem teveel. Steeds opvallend bij deelnemers aan studiedagen over de zorgsector is de passie en gedrevenheid waarmee ze spreken. Uitdaging zal zijn om een breed draagvlak te creëren zodat er ook in Vlaanderen/België een standaard aanpak kan groeien, dat dan als kader kan dienen voor de mensen op het terrein.

Verslag: Roeland Motmans

 

Nieuws

Verslag oefensessie "VerV tool staand werken"

“Staand werk is werk dat in verticale houding op de voeten plaatsvindt, onafhankelijk van de duur en de dynamiek van deze houding”. Om het gezondheidsrisico door staand werk correct in te schatten ontwikkelde de werkgroep industrie van VerV Beroepsvereniging Ergonomie de VerV-tool Staand Werken....
Lees meer

Webinar "Evidence based ergonomics VUB" - 27/11

Op  de webinar "Evidence based ergonomics" van 27/11/2020 was VUB aan de beurt. Sander De Bock en Renée Govaerts  stelden hun onderzoek voor rond cobots en exoskeletten. De opname is voor leden te zien onder het Login gedeelte. Om de inzetbaarheid van cobots in te schatten, is Renée haar...
Lees meer

Klaas van Erp wint 10-10-10 campagne wisselwerken!

Tijdens de jaarlijkse 10-10-10-campagne riepen VerV en Gezond Leven op om de hele week te wisselwerken en hiervan een foto te posten op sociale media. Uit alle inzendingen werd Klaas van Erp als winnaar geloot. Hoe toonde hoe hij thuis wisselwerkt en wint een Swopper van Health2Work....
Lees meer

Hoog tijd voor een telewerkbeleid

In deze Coronaperiode werkt een grote groep mensen al maanden thuis en ook na Corona geven veel werkgevers aan verder te blijven inzetten op systematisch enkele dagen per week thuis te werken. Daarom roept VerV op tot een telewerkbeleid. Dat betekent dat concrete afspraken worden vastgelegd op...
Lees meer

VerV tool Staand werken

Staand werk is werk dat in verticale houding op de voeten plaatsvindt, onafhankelijk van de duur en de dynamiek van deze houding. Langdurig staand werken is een risico dat in vele sectoren voorkomt, denk maar aan de horeca, retail, gezondheidszorg, logistiek en productie. De gezondheidseffecten...
Lees meer

Portret Mieke De Bruyne

Om te weten wie onze leden zijn en wat hen drijft, laten we elke nieuwsbrief iemand aan het woord. Deze keer is het de beurt aan mevr. Mieke De Bruyne, kliniekhoofd aan het UZ Gent en docent endodontologie en ergonomie aan de UGent. Benieuwd naar haar ervaringen en kijk op ergonomie? 1. Wie ben...
Lees meer

Kerncijfers ergonomie in België 2020

Van de Belgische werknemers met werkgerelateerde gezondheidsklachten is dit bij 57% te wijten aan lichamelijke klachten. Dat blijkt uit de kerncijfers voor ergonomie in België 2020 van VerV, de Beroepsvereniging voor Ergonomie, gebaseerd op een Europese studie in de 27 lidstaten. De werkgebonden...
Lees meer

Webinar "Tijd voor een telewerkbeleid"

Op 22 september organiseert de VerV een praktische webinar rond telewerken ter gelegenheid van de nationale telewerkdag. Met het thema "Tijd voor een telewerkbeleid" speelt de webinar in op de huidige situatie van thuiswerken. Veel bureelmedewerkers werken al maanden thuis en voor veel bedrijven...
Lees meer

Portret Carla Slagmulder

Om te weten wie onze leden zijn en wat hen drijft, laten we elke nieuwsbrief iemand aan het woord. Deze keer is het de beurt aan mevr. Carla Slagmulder, referentie verpleegkundige ergonomie en Begeleider RIZIV-Patiëntenbespreking-EVD bij het Wit-Gele Kruis Oost-Vlaanderen. Benieuwd naar haar...
Lees meer

Ergoday zorg - 20/10

De Ergoday zorg 2020 zal de geschiedenis ingaan als een digitale editie. Dat maakte de studiedag er echter niet minder interessant op. De vele praktijkvoorbeelden en concrete toepassingen boden de nodige inspirate en nieuwe ideeën aan de deelnemers. Ondanks de webinar-vorm werd het een interessante...
Lees meer